import type { Chalisa } from '../types.js'

const saraswatiChalisa: Chalisa = {
  slug: 'saraswati-chalisa',
  deity: 'saraswati',
  titleEnglish: 'Saraswati Chalisa',
  titleHindi: 'सरस्वती चालीसा',
  openingDoha: {
    english: [
      { text: `Janaka Janani Pada Kamala Raja, Nija Mastaka Para Dhari।\nBandaun Matu Sarasvati, Buddhi Bala De Datari॥` },
      { text: `Purna Jagata Mein Vyapta Tava, Mahima Amita Anantu।\nRamasagara Ke Papa Ko, Matu Tuhi Aba Hantu॥` },
    ],
    hindi: [
      { text: `जनक जननि पद कमल रज, निज मस्तक पर धारि।\nबन्दौं मातु सरस्वती, बुद्धि बल दे दातारि॥` },
      { text: `पूर्ण जगत में व्याप्त तव, महिमा अमित अनंतु।\nरामसागर के पाप को, मातु तुही अब हन्तु॥` },
    ],
  },
  chaupai: {
    english: [
      { text: `Jaya Shri Sakala Buddhi Balarasi।\nJaya Sarvajna Amara Avinasi॥` },
      { text: `Jaya Jaya Jaya Vinakara Dhari।\nKarati Sada Suhansa Savari॥` },
      { text: `Rupa Chaturbhujadhari Mata।\nSakala Vishva Andara Vikhyata॥` },
      { text: `Jaga Mein Papa Buddhi Jaba Hoti।\nJabahi Dharma Ki Phiki Jyoti॥` },
      { text: `Tabahi Matu Le Nija Avatara।\nPapa Hina Karati Mahi Tara॥` },
      { text: `Balmiki Ji The Bahama Jnani।\nTava Prasada Janai Sansara॥` },
      { text: `Ramayana Jo Rache Banai।\nAdi Kavi Ki Padavi Pai॥` },
      { text: `Kalidasa Jo Bhaye Vikhyata।\nTeri Kripa Drishti Se Mata॥` },
      { text: `Tulasi Sura Adi Viddhana।\nBhaye Aura Jo Jnani Nana॥` },
      { text: `Tinhahin Na Aura Raheu Avalamba।\nKevala Kripa Apaki Amba॥` },
      { text: `Karahu Kripa Soi Matu Bhavani।\nDukhita Dina Nija Dasahi Jani॥` },
      { text: `Putra Karai Aparadha Bahuta।\nTehi Na Dharai Chita Sundara Mata॥` },
      { text: `Rakhu Laja Janani Aba Meri।\nVinaya Karun Bahu Bhanti Ghaneri॥` },
      { text: `Main Anatha Teri Avalamba।\nKripa Karau Jaya Jaya Jagadamba॥` },
      { text: `Madhu Kaitabha Jo Ati Balavana।\nBahuyuddha Vishnu Te Thana॥` },
      { text: `Samara Hajara Pancha Mein Ghora।\nPhira Bhi Mukha Unase Nahin Mora॥` },
      { text: `Matu Sahaya Bhai Tehi Kala।\nBuddhi Viparita Kari Khalahala॥` },
      { text: `Tehi Te Mrityu Bhai Khala Keri।\nPuravahu Matu Manoratha Meri॥` },
      { text: `Chanda Munda Jo The Vikhyata।\nChhana Mahun Sanhareu Tehi Mata॥` },
      { text: `Raktabija Se Samaratha Papi।\nSura-Muni Hridaya Dhara Saba Kampi॥` },
      { text: `Kateu Sira Jima Kadali Khamba।\nBara Bara Binavaun Jagadamba॥` },
      { text: `Jaga Prasiddha Jo Shumbha Nishumbha।\nChhina Mein Badhe Tahi Tu Amba॥` },
      { text: `Bharata-Matu Budhi Phereu Jai।\nRamachandra Banavasa Karai॥` },
      { text: `Ehi Vidhi Ravana Vadha Tuma Kinha।\nSura Nara Muni Saba Kahun Sukha Dinha॥` },
      { text: `Ko Samaratha Tava Yasha Guna Gana।\nNigama Anadi Ananta Bakhana॥` },
      { text: `Vishnu Rudra Aja Sakahin Na Mari।\nJinaki Ho Tuma Rakshakari॥` },
      { text: `Rakta Dantika Aura Shatakshi।\nNama Apara Hai Danava Bhakshi॥` },
      { text: `Durgama Kaja Dhara Para Kinha।\nDurga Nama Sakala Jaga Linha॥` },
      { text: `Durga Adi Harani Tu Mata।\nKripa Karahu Jaba Jaba Sukhadata॥` },
      { text: `Nripa Kopita Jo Marana Chahai।\nKanana Mein Ghere Mriga Nahai॥` },
      { text: `Sagara Madhya Pota Ke Bhange।\nAti Tuphana Nahin Kou Sange॥` },
      { text: `Bhuta Preta Badha Ya Duhkha Mein।\nHo Daridra Athava Sankata Mein॥` },
      { text: `Nama Jape Mangala Saba Hoi।\nSanshaya Isamein Karai Na Koi॥` },
      { text: `Putrahina Jo Atura Bhai।\nSabai Chhanri Pujein Ehi Mai॥` },
      { text: `Karai Patha Nita Yaha Chalisa।\nHoya Putra Sundara Guna Isa॥` },
      { text: `Dhupadika Naivedya Chadhavai।\nSankata Rahita Avashya Ho Javai॥` },
      { text: `Bhakti Matu Ki Karai Hamesha।\nNikata Na Avai Tahi Kalesha॥` },
      { text: `Bandi Patha Karein Shata Bara।\nBandi Pasha Dura Ho Sara॥` },
      { text: `Karahu Kripa Bhavamukti Bhavani।\nMo Kahan Dasa Sada Nija Jani॥` },
    ],
    hindi: [
      { text: `जय श्री सकल बुद्धि बलरासी।\nजय सर्वज्ञ अमर अविनासी॥` },
      { text: `जय जय जय वीणाकर धारी।\nकरती सदा सुहंस सवारी॥` },
      { text: `रूप चतुर्भुजधारी माता।\nसकल विश्व अन्दर विख्याता॥` },
      { text: `जग में पाप बुद्धि जब होती।\nजबहि धर्म की फीकी ज्योती॥` },
      { text: `तबहि मातु ले निज अवतारा।\nपाप हीन करती महि तारा॥` },
      { text: `बाल्मीकि जी थे हत्यारा।
तव प्रसाद जानै संसारा॥` },
      { text: `रामायण जो रचे बनाई।
आदि कवि की पदवी पाई॥` },
      { text: `कालिदास जो भये विख्याता।\nतेरी कृपा दृष्टि से माता॥` },
      { text: `तुलसी सूर आदि विद्वाना।
भये और जो ज्ञानी नाना॥` },
      { text: `तिन्हहिं न और रहेउ अवलम्बा।\nकेवल कृपा आपकी अम्बा॥` },
      { text: `करहु कृपा सोइ मातु भवानी।\nदुखित दीन निज दासहि जानी॥` },
      { text: `पुत्र करै अपराध बहूता।\nतेहि न धरइ चित सुन्दर माता॥` },
      { text: `राखु लाज जननी अब मेरी।\nविनय करूं बहु भाँति घनेरी॥` },
      { text: `मैं अनाथ तेरी अवलंबा।\nकृपा करउ जय जय जगदंबा॥` },
      { text: `मधु कैटभ जो अति बलवाना।
बाहुयुद्ध विष्णु ते ठाना॥` },
      { text: `समर हजार पांच में घोरा।\nफिर भी मुख उनसे नहिं मोरा॥` },
      { text: `मातु सहाय भई तेहि काला।\nबुद्धि विपरीत करी खलहाला॥` },
      { text: `तेहि ते मृत्यु भई खल केरी।\nपुरवहु मातु मनोरथ मेरी॥` },
      { text: `चंड मुण्ड जो थे विख्याता।\nछण महुं संहारेउ तेहि माता॥` },
      { text: `रक्तबीज से समरथ पापी।\nसुर-मुनि हृदय धरा सब कांपी॥` },
      { text: `काटेउ सिर जिम कदली खम्बा।\nबार बार बिनवउं जगदंबा॥` },
      { text: `जग प्रसिद्ध जो शुंभ निशुंभा।\nछिन में बधे ताहि तू अम्बा॥` },
      { text: `भरत-मातु बुधि फेरेउ जाई।\nरामचन्द्र बनवास कराई॥` },
      { text: `एहि विधि रावन वध तुम कीन्हा।\nसुर नर मुनि सब कहुं सुख दीन्हा॥` },
      { text: `को समरथ तव यश गुन गाना।\nनिगम अनादि अनंत बखाना॥` },
      { text: `विष्णु रूद्र अज सकहिं न मारी।\nजिनकी हो तुम रक्षाकारी॥` },
      { text: `रक्त दन्तिका और शताक्षी।\nनाम अपार है दानव भक्षी॥` },
      { text: `दुर्गम काज धरा पर कीन्हा।\nदुर्गा नाम सकल जग लीन्हा॥` },
      { text: `दुर्ग आदि हरनी तू माता।\nकृपा करहु जब जब सुखदाता॥` },
      { text: `नृप कोपित जो मारन चाहै।\nकानन में घेरे मृग नाहै॥` },
      { text: `सागर मध्य पोत के भंगे।\nअति तूफान नहिं कोऊ संगे॥` },
      { text: `भूत प्रेत बाधा या दुःख में।\nहो दरिद्र अथवा संकट में॥` },
      { text: `नाम जपे मंगल सब होई।\nसंशय इसमें करइ न कोई॥` },
      { text: `पुत्रहीन जो आतुर भाई।\nसबै छांड़ि पूजें एहि माई॥` },
      { text: `करै पाठ नित यह चालीसा।\nहोय पुत्र सुन्दर गुण ईसा॥` },
      { text: `धूपादिक नैवेद्य चढावै।\nसंकट रहित अवश्य हो जावै॥` },
      { text: `भक्ति मातु की करै हमेशा।\nनिकट न आवै ताहि कलेशा॥` },
      { text: `बंदी पाठ करें शत बारा।\nबंदी पाश दूर हो सारा॥` },
      { text: `करहु कृपा भवमुक्ति भवानी।\nमो कहं दास सदा निज जानी॥` },
    ],
  },
  closingDoha: {
    english: [
      { text: `Mata Suraja Kanti Tava, Andhakara Mama Rupa।\nDubana Te Raksha Karahu, Parun Na Main Bhava-Kupa॥` },
      { text: `Bala Buddhi Vidya Dehun Mohi, Sunahu Sarasvati Matu।\nAdhama Ramasagarahin Tuma, Ashraya Deu Punatu॥` },
    ],
    hindi: [
      { text: `माता सूरज कान्ति तव, अंधकार मम रूप।\nडूबन ते रक्षा करहु, परूं न मैं भव-कूप॥` },
      { text: `बल बुद्धि विद्या देहुं मोहि, सुनहु सरस्वति मातु।\nअधम रामसागरहिं तुम, आश्रय देउ पुनातु॥` },
    ],
  },
  about: { en: 'A chalisa in praise of Saraswati, goddess of learning, speech and music, its chaupais framed by opening and closing dohas. The verses salute her four-armed form borne on the swan with the veena in hand, and recall the poets and sages whose wisdom is credited to her grace. Students and seekers recite it for clarity of mind and mastery of learning, and especially on Vasant Panchami.', hi: 'विद्या, वाणी एवं संगीत की अधिष्ठात्री माता सरस्वती की स्तुति में रचित चालीसा, जिसकी चौपाइयों के आदि तथा अन्त में दोहे हैं। इसमें हंसवाहिनी, चतुर्भुजा, वीणाधारिणी माता की वन्दना है और उनकी कृपा से ज्ञान पाने वाले कवियों एवं मनीषियों का स्मरण है। बुद्धि, वाणी की शुद्धि तथा विद्या-प्राप्ति हेतु विद्यार्थी एवं साधक इसका पाठ करते हैं, विशेषतः वसन्त पंचमी पर।' },
}

export default saraswatiChalisa
